హైదరాబాద్, 2026-07-18
తెలంగాణ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలకు ప్రతీకగా నిలిచే గోల్కొండ మహాంకాళి బోనాలు రాష్ట్రంలోని అత్యంత ప్రాచీన, వైభవోపేత ఆధ్యాత్మిక ఉత్సవాల్లో ఒకటి. ప్రతి సంవత్సరం ఆషాఢ మాసంలో నిర్వహించే ఈ మహోత్సవానికి తెలంగాణతో పాటు దేశ విదేశాల నుంచి లక్షలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు. భక్తి, సంస్కృతి, జానపద కళలు, ఆచార సంప్రదాయాల సమ్మేళనంగా ఈ ఉత్సవం నిలుస్తుంది.
తెలంగాణ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలకు ప్రతీకగా నిలిచే గోల్కొండ మహాంకాళి బోనాలు రాష్ట్రంలోని అత్యంత ప్రాచీన, వైభవోపేత ఆధ్యాత్మిక ఉత్సవాల్లో ఒకటి. ప్రతి సంవత్సరం ఆషాఢ మాసంలో నిర్వహించే ఈ మహోత్సవానికి తెలంగాణతో పాటు దేశ విదేశాల నుంచి లక్షలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు. భక్తి, సంస్కృతి, జానపద కళలు, ఆచార సంప్రదాయాల సమ్మేళనంగా ఈ ఉత్సవం నిలుస్తుంది.
చరిత్ర ప్రకారం 1813 ప్రాంతంలో హైదరాబాద్లో మహమ్మారి వ్యాపించిన సమయంలో ఉజ్జయినిలో ఉన్న సైనికులు మహాంకాళి అమ్మవారిని ప్రార్థిస్తూ, ప్రజలు వ్యాధి బారిన పడకుండా కాపాడితే హైదరాబాద్కు చేరుకున్న తర్వాత బోనాలు సమర్పిస్తామని మొక్కుకున్నారు. అనంతరం మహమ్మారి తగ్గిపోవడంతో ఆ మొక్కు ప్రకారం అమ్మవారికి బోనాలు సమర్పించారు. అప్పటి నుంచి ఈ సంప్రదాయం నేటికీ కొనసాగుతోంది.
తెలంగాణ బోనాల ఉత్సవాలు సంప్రదాయంగా గోల్కొండ కోటలోని శ్రీ జగదాంబిక మహాంకాళి ఆలయం వద్ద ప్రారంభమవుతాయి. ఆ తర్వాత సికింద్రాబాద్ ఉజ్జయిని మహాంకాళి ఆలయం, లష్కర్, పాతబస్తీ, హైదరాబాద్ నగరంలోని ఇతర మహాంకాళి ఆలయాల్లో వరుసగా బోనాల వేడుకలు నిర్వహిస్తారు.
'బోనం' అంటే భోజనం లేదా నైవేద్యం. కొత్త మట్టి లేదా ఇత్తడి పాత్రలో అన్నం, బెల్లం, పాలు లేదా పెరుగుతో వండి, పసుపు, కుంకుమతో అలంకరించి, వేపాకులు, పూలు, వెలిగించిన దీపంతో అమ్మవారికి సమర్పిస్తారు. మహిళలు సంప్రదాయ చీరల్లో నెత్తిపై బోనం మోసుకుని డప్పు చప్పుళ్ల మధ్య ఊరేగింపుగా ఆలయానికి చేరుకుంటారు.
బోనాల వేడుకల్లో పోతురాజు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాడు. అమ్మవారి సోదరుడిగా భావించే పోతురాజు ఒంటికి పసుపు రాసుకుని, కాళ్లకు గజ్జెలు కట్టుకుని డప్పుల నడుమ ఉత్సాహంగా నృత్యం చేస్తూ ఊరేగింపుకు ముందుండి నడిపిస్తాడు. చెడును పారద్రోలే శక్తికి ప్రతీకగా ఆయనను భావిస్తారు.
బోనాల చివరి రోజు జరిగే రంగం కార్యక్రమం విశేష ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. అమ్మవారి ఆవాహన పొందిన మహిళ భక్తుల ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇస్తూ రాష్ట్రం, ప్రజల భవిష్యత్తు గురించి చెప్పడం సంప్రదాయం.
అమ్మవారి శక్తి స్వరూపంగా భావించే ఘటంను ప్రత్యేకంగా అలంకరించి నగర వీధుల్లో ఊరేగిస్తారు. వేలాది మంది భక్తులు ఈ ఘటం ఊరేగింపులో పాల్గొని అమ్మవారి ఆశీస్సులు పొందుతారు.
బోనాలు కేవలం ఆధ్యాత్మిక వేడుక మాత్రమే కాదు. తెలంగాణ జానపద కళలు, డప్పు వాయిద్యాలు, ఒగ్గు కథలు, కోలాటాలు, జానపద నృత్యాలు, గ్రామీణ సంప్రదాయాలను ప్రపంచానికి చాటిచెప్పే మహోత్సవం. కుటుంబ సభ్యులు కలిసి మొక్కులు తీర్చుకోవడం, అమ్మవారిని దర్శించుకోవడం ఈ పండుగ ప్రత్యేకత.
